„Wykorzystują całe to zamieszanie, które sami sprowokowali. Wykorzystują do budowania kapitału politycznego wewnątrz Ukrainy. Wołodymyr Zełenski w sposób dosyć wyrachowany wykorzystuje tę sytuację dla swoich politycznych korzyści” – powiedział w Porannej rozmowie w RMF FM minister aktywów państwowych Wojciech Balczun o aferze, którą wywołała decyzja prezydenta Ukrainy o nadaniu jednej z jednostek wojskowych imienia "Bohaterów UPA".

Wojciech Balczun, fot. Marcin Suchmiel /RMF FM

Pod koniec maja prezydent Ukrainy nadał imię „Bohaterów UPA” Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” Sił Zbrojnych Ukrainy. Uzasadniał to chęcią przywrócenia historycznych tradycji narodowego wojska oraz docenieniem zasług żołnierzy w obronie niepodległości kraju. Ta decyzja spotkała się z ostrą reakcją ze strony polskich władz. Premier Donald Tusk, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz oraz prezydent Karol Nawrocki wyrazili swoje niezadowolenie, a ten ostatni zdecydował o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego. W odpowiedzi Zełenski odesłał odznaczenie do Warszawy, co tylko zaogniło sytuację.

Ewidentnie to służy Zełenskiemu, który miał dosyć poważny problem. Wskaźniki poparcia mu malały. Mówiło się o tym, że wybory muszą się odbyć jak najszybciej. Są teoretycznie poważni kontrkandydaci, jak chociażby generał Załużny, który siedzi w Londynie. Jest tam ambasadorem Ukrainy, więc Zełenski w sposób dosyć wyrachowany wykorzystuje tę sytuację dla swoich politycznych korzyści – powiedział gość Tomasza Terlikowskiego.

Historia UPA

Balczun przyznał w Porannej rozmowie w RMF FM, że Ukraińcy kompletnie nie znają historii UPA, czyli Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Ona była zatarta, ona była wymazana w czasach Związku Radzieckiego. Nawet ostatnio napisałem na swoich social mediach, że sprawa ludobójstwa nigdy nie może być wymazana i ona zawsze będzie przedmiotem dyskusji. Oczekujemy gestów ze strony Ukrainy. Gdy im o tym mówiłem, pracując tam, to oni bardzo często otwierali oczy: o czym ja mówię, bo oni w ogóle tej historii nie znali – powiedział Balczun.

Gość Terlikowskiego zaznaczył, że w Polsce w czasie komuny toczyła się dyskusja o Katyniu czy Ostaszkowie. Przyznał, że duża część Polaków ma w swoich rodzinach ofiary tego ludobójstwa. Dodał, że sam ma w rodzinie takie osoby. Wyjawił, że brat jego dziadka został zamordowany w 1940 roku przez NKWD.

Balczun podkreślił, że Ukraińcy nie zdają sobie sprawy, jak afera wywołana nadaniem jednej z jednostek wojskowych imienia „Bohaterów UPA” będzie rezonowała.

Odnoszę wrażenie, że oni sobie nie zdają sprawy z tego, jak to będzie rezonowało i jak wielkie rowy to wykopało pomiędzy nami. Oni mają trochę takie podejście sytuatywne. Uważają tak: dobra, dzisiaj tego potrzebujemy, bo dla nas ten temat jest korzystny, bo budujemy sobie kapitał, ale za parę miesięcy to się zmieni, siądziemy do stołu i będziemy rozmawiali jak zwykle. Nie rozumieją, że uderzyli w bardzo wrażliwą strunę, która dla nas jest rzeczą super ważna i ona będzie rezonowała i będzie wpływała na nasze stosunki - podkreślił Balczun.

Sytuacja w Jastrzębskiej Spółce Węglowej

Nasz gość odniósł się też do sytuacji JSW. Podczas piątkowej konferencji prasowej przed siedzibą firmy oświadczenie wygłosił przewodniczący Związku Zawodowego Kadra Pracowników JSW Marek Płocharski. Podkreślił, że górnicy w celu ratowania spółki zgodzili się na „ogromne wyrzeczenia”, takie jak zawieszenie prawa do 14. pensji za 2026 r., przesunięcie terminu wypłaty 14. pensji za 2025 r. na 2027 r., a także wprowadzenie płatności nagrody barbórkowej w ratach za lata 2025-27 oraz zawieszenie wypłaty deputatu węglowego.

Odnoszę wrażenie, że związki zawodowe w dużej części też nie wszystkie. Nie chcę uogólniać, realizują bardziej agendę polityczną niż rzeczywistą troskę o firmę. My poświęcamy JSW każdy dzień - powiedział Balczun.

Balczun podkreśli, że JSW nie zostanie sprzedana. 

Nie ma opcji sprzedaży, nie ma takiego planu. Traktujemy JSW jako strategiczne aktywo państwowe. Próbujemy wszelkimi sposobami JSW uratować – zaznaczył polityk.

Dodał, że modelu, w którym funkcjonuje JSW nie da się utrzymać w dłuższym horyzoncie. Przyznał, że koszty wydobycia węgla jest 8-krotnie wyższy niż u konkurencji. Dodał też, że do każdego górnika dopłacamy kilkaset tysięcy rocznie.

Próbujemy szukamy rozwiązań. Prowadzimy dialog z ministerstwem finansów. JSW musi przeprowadzić restrukturyzację, pozyskać finasowanie komercyjne - dodał minister.