Στην έκθεση του για την ΟΥΝΦΙΚΥΠ, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ εξέφρασε την ανησυχία του για τη στρατιωτική δραστηριότητα κατά μήκος των γραμμών κατάπαυσης του πυρός, τα Βαρώσια, τη μη εξουσιοδοτημένη πολιτική δραστηριότητα και τις απειλές κατά ειρηνευτικών επιχειρήσεων.

«Δεν έχει σημειωθεί καμία πρόοδος» ως προς τις «επανειλημμένες εκκλήσεις» να αποκλιμακωθεί η «αυξανόμενη στρατιωτική εκσυγχρονιστική δραστηριότητα κατά μήκος των αντίστοιχων γραμμών κατάπαυσης του πυρός» σημείωσε.

Ο Γενικός Γραμματέας καλεί και τις δύο πλευρές «να παύσουν τις παραβιάσεις στρατιωτικών κατασκευών», προειδοποιώντας ότι οι ενέργειες αυτές «στην πράξη επιδιώκουν να μεταβάλουν μόνιμα το στρατιωτικό status quo της νεκρής ζώνης».

Είναι ιδιαίτερα επικριτικός έναντι της «πολιτικής σκόπιμης θόλωσης της διάκρισης μεταξύ στρατιωτικών και πολιτών μέσω της απόκρυψης στρατιωτικών θέσεων εντός πολιτικών δομών», την οποία χαρακτηρίζει «σοβαρή ανησυχία».

Εξίσου ανησυχητικές, αναφέρει, είναι οι ενέργειες που επιδιώκουν «την προώθηση στρατιωτικών θέσεων ή την αλλοίωση των δεδομένων επί του εδάφους», τονίζοντας ότι «η επίκληση της ανισορροπίας δυνάμεων στο νησί δεν μπορεί να δικαιολογήσει παραβιάσεις».

Παράλληλα, απηύθυνε έκκληση στις δύο πλευρές «να διερευνήσουν μηχανισμούς για άμεση στρατιωτική επαφή» και τις ενθαρρύνει «να αναζητήσουν ενεργά τρόπους διαλόγου με τη μεσολάβηση της UNFICYP».

Αν και η ΟΥΝΦΙΚΥΠ «διαδραματίζει ουσιώδη ρόλο στην αποκλιμάκωση των εντάσεων και στη διαφύλαξη της ακεραιότητας της νεκρής ζώνης», σημειώνει ότι η ικανότητά της «να περιορίζει μη εξουσιοδοτημένες δραστηριότητες είναι περιορισμένη χωρίς την πλήρη συνεργασία των πλευρών».

«Αμφισβήτηση της νεκρής ζώνης»

Η έκθεση αναφέρει ότι η περίοδος αναφοράς σημαδεύτηκε από «ανανεωμένη αμφισβήτηση της νεκρής ζώνης, ιδίως ως προς την πρόσβαση και τη χρήση γης εντός αυτής»

. Η ΟΥΝΦΙΚΥΠ, σύμφωνα με την έκθεση, πρέπει να σταθμίζει προσεκτικά «τις παραμέτρους ασφαλείας και τη διατήρηση του στρατιωτικού στάτους κβο» με τη διευκόλυνση «εύλογων και νόμιμων πολιτικών δραστηριοτήτων εντός της νεκρής ζώνης».

Ο Γενικός Γραμματέας καλεί τις πλευρές «να αξιοποιήσουν πλήρως τους υφιστάμενους μηχανισμούς διασύνδεσης με την ΟΥΝΦΙΚΥΠ».

«Απαράδεκτες οι απειλές κατά κυανόκρανων της ΟΥΝΦΙΚΥΠ»

«Οι απειλές κατά κυανόκρανων της ΟΥΝΦΙΚΥΠ είναι απαράδεκτες» τόνισε ακόμη ο Γενικός Γραμματέας, καλώντας την Κυπριακή Δημοκρατία «να διερευνήσει το περιστατικό των ένοπλων κυνηγών που έθεσαν σε κίνδυνο την ασφάλεια των ειρηνευτικών επιχειρήσεων», καθώς και να δώσει συνέχεια σε μέτρα λογοδοσίας για «τις ενέργειες της μονάδας αλλοδαπών και μετανάστευσης έναντι προσωπικού του ΟΗΕ κατά τις επαναπροωθήσεις αιτούντων άσυλο στη νεκρή ζώνη το 2024».

Παράλληλα, «αποδοκιμάζει» τους περιορισμούς στην ελευθερία κινήσεων της ΟΥΝΦΙΚΥΠ «στα Βαρώσια, στα Στροβίλια και αλλού», υπογραμμίζοντας ότι η εντολή της αποστολής «δεν περιορίζεται στη νεκρή ζώνη αλλά εκτείνεται σε ολόκληρο το νησί».

Η Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοούμενους στην Κύπρο κατέχει επίσης σημαντική θέση στην έκθεση. Οι διακοινοτικές ομάδες επιστημόνων της, «με την υποστήριξη των Ηνωμένων Εθνών», έχουν εντολή «να ανακτούν, να ταυτοποιούν και να επιστρέφουν τα λείψανα προσώπων που αγνοούνται από τις περιόδους 1963/64 και 1974, καθώς και από την ενδιάμεση περίοδο».

Κατά την περίοδο αναφοράς, οκτώ ομάδες Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων επιστημόνων πραγματοποίησαν διακοινοτικές εκταφές σε όλο το νησί και ταυτοποίησαν επτά πρόσωπα ως αγνοούμενους.