• Pfizer zajął środki dla Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej po wyroku belgijskiego sądu w sprawie nieodebranych szczepionek
• Chodzi o 5,6 mld zł, których koncern domaga się od Polski
• EUROCONTROL wstrzymał przekazywanie PAŻP opłat trasowych, czyli kluczowego źródła finansowania Agencji
• PAŻP nie była stroną sporu, ale jej przychody zostały objęte egzekucją.
  Polska szykuje sprzeciw i apelację od wyroku w sprawie Pfizera

Pfizer wszczął działania komornicze przeciw Polsce

Polska, która przegrała 1 kwietnia spór z Pfizerem za nieodebrane szczepionki przeciw Covid-19, przygotowywała się właśnie do złożenia apelacji. Zanim jednak złożyła wniosek do belgijskiego sądu, amerykański koncern zajął konto Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej (PAŻP). W ten sposób chce ściągnąć wierzytelności od państwa polskiego. Przegrana kwota wynosi 5,6 mld zł. Informację potwierdził nam rzecznik PAŻP Marcin Hadaj. 

Jak informuje: - 1 lipca br. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej otrzymała od Europejskiej Organizacji ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (EUROCONTROL) z siedzibą w Belgii informację o zajęciu wierzytelności PAŻP z tytułu należnych jej opłat trasowych. Otrzymanie przez EUROCONTROL tytułu wykonawczego oznacza obowiązek wstrzymania przekazywania PAŻP wszelkich środków pochodzących z opłat trasowych – zarówno zgromadzonych obecnie, jak i wpływających w przyszłości – do czasu zaspokojenia roszczenia Pfizer lub innego rozstrzygnięcia sprawy.

Ten sam ruch Pfizer wykonał również w Rumunii. Tam, jak informuje portal romania-insider.com, ROMATSA, czyli rumuński odpowiednik PAŻP, został powiadomiony przez EUROCONTROL (koordynuje zarządzanie ruchem lotniczym w Europie; nie jest agencją Unii Europejskiej, choć współpracuje z UE i państwami członkowskimi; należą do niej 42 państwa) o zajęciu  środków w ramach egzekucji wszczętej przez Pfizera przeciwko państwu rumuńskiemu. EUROCONTROL ma wskazać, jakie kwoty posiada lub jest winien Rumunii, a następnie tymczasowo je zamrozić. Procedura dotyczy odzyskania 3,4 mld lei wraz z odsetkami oraz 18,5 mln euro kosztów sądowych. 

Amerykański koncern kontra Polska: firma nie czekała na apelację 

Wydawało się, że w Polsce sytuacja jest inna, bo rząd zapowiedział apelację od przegranego wyroku. Jak wynika z naszych informacji, apelacja miała zostać wniesiona w połowie sierpnia. Jednak – zgodnie z przepisami belgijskimi, inaczej niż w polskim prawie - liczy się już wyrok pierwszej instancji. Polska prosiła o wstrzymanie egzekucji do czasu prawomocnego wyroku, jednak sąd odrzucił wniosek. Zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami Pfizer może już teraz prowadzić postępowanie komornicze. I właśnie to robi. 

Dlaczego akurat PAŻP?  W skrócie: chodzi o możliwość dostępu do jednostki, która ma pieniądze z budżetu państwa. EUROCONTROL „ściąga długi Pfizera”, tylko dlatego, że może zostać potraktowany jako podmiot, który ma pieniądze należne państwu lub państwowej jednostce. - Od lat część firm stosuje metodę polegającą na tym, że jeżeli uzyskują korzystne wyroki w belgijskim sądzie, występują następnie nie tyle z powództwem, ile z wnioskiem egzekucyjnym o zajęcie wierzytelności przysługujących wobec danego kraju. Problem polega na tym, że nie są to wierzytelności państwa jako takiego, lecz środki należne konkretnej jednostce. W polskim przypadku chodziłoby o PAŻP - tłumaczy nam jeden z rozmówców. 

Z tego, co wiadomo, podobne sytuacje zdarzały się już wcześniej, m.in. w przypadku Serbii, Albanii czy ostatnio Rumunii. Belgia ma prowadzić prace nad dodatkowym rozwiązaniem do umowy międzynarodowej związanej z EUROCONTROL-em, które miałoby uniemożliwić stosowanie takiej procedury. Te przepisy nie weszły jednak jeszcze w życie.

– W przypadku Rumunii Pfizer rzeczywiście zastosował tę sporną, ale - jak się okazuje - bardzo skuteczną procedurę. Formalnie jest ona zgodna z prawem, natomiast jej ocena etyczna to już inna sprawa. Dodatkowo ma ona bardzo silny wymiar polityczny nie tylko dla Polski, ale dla całej Unii Europejskiej, bo dotyczy linii lotniczych - wyjaśnia  nasz rozmówca.

O komentarz poprosiliśmy EUROCONTROL, ale odpowiedź brzmiała: nie komentujemy sprawy ze względu na trwające postępowanie prawne. 

Kto zapłaci 5,6 mld zł? Budżet na zdrowie z dziurą

Przypomnijmy: spór Polski z Pfizerem dotyczy nieodebranych szczepionek przeciw Covid-19. W 2022 r. Polska przestała przyjmować kolejne dostawy, wskazując m.in. na nadpodaż preparatów, zmianę sytuacji pandemicznej oraz skutki wojny w Ukrainie. Pfizer i BioNTech pozwały Polskę, domagając się wykonania umowy i zapłaty za ok. 60 mln nieodebranych dawek.

1 kwietnia francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli nakazał Polsce wykonanie umowy i zapłatę ok. 5,6 mld zł. Sąd uznał, że ani wojna w Ukrainie, ani spadek liczby zakażeń nie uzasadniają uchylenia lub zmiany zobowiązań wobec Pfizera. Nie podzielił też argumentów o nadużyciu pozycji dominującej przez koncern ani zarzutów dotyczących nieprawidłowości przy zawieraniu umowy.

Rząd zapowiedział dalsze działania, w tym apelację. Sprawa ma wymiar budżetowy. Kwota ok. 5,6 mld zł pojawia się w momencie, gdy system ochrony zdrowia mierzy się z poważną luką finansową, a NFZ sygnalizuje brak środków na pełne pokrycie kosztów świadczeń - w tym roku brakuje 14 mld zł do końca roku. A plan na przyszły - 2027 rok - wynosi dziurę w wysokości 20 mld zł. Dlatego każda kolejna decyzja w sprawie Pfizera będzie miała znaczenie nie tylko prawne, ale także polityczne i finansowe dla całego rządu i budżetu. 

Całość oświadczenia PAŻP: 

1 lipca br. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej otrzymała od Europejskiej Organizacji ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (EUROCONTROL) z siedzibą w Belgii informację o zajęciu wierzytelności PAŻP z tytułu należnych jej opłat trasowych. Zajęcie nastąpiło w związku z wyrokiem sądu belgijskiego z kwietnia 2026 r. wydanym w sprawie Pfizer przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej. Postępowanie to nie dotyczyło PAŻP i pozostaje całkowicie niezwiązane z wykonywaniem przez nią zadań. 

Otrzymanie przez EUROCONTROL tytułu wykonawczego oznacza obowiązek wstrzymania przekazywania PAŻP wszelkich środków pochodzących z opłat trasowych – zarówno zgromadzonych obecnie, jak i wpływających w przyszłości – do czasu zaspokojenia roszczenia Pfizer lub innego rozstrzygnięcia sprawy. Opłaty trasowe są pobierane przez EUROCONTROL w imieniu PAŻP na podstawie Konwencji EUROCONTROL oraz Umowy wielostronnej w sprawie opłat trasowych, ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską w drodze ustaw. Stanowią one ponad 80% przychodów Agencji i są podstawowym źródłem finansowania jej działalności.

Na obecnym etapie PAŻP podejmuje wszelkie działania zmierzające do uchylenia zabezpieczenia i zwolnienia środków finansowych PAŻP. Przygotowywany jest formalny sprzeciw, który zostanie wniesiony w wymaganym terminie. Działania PAŻP są prowadzone w ścisłej koordynacji z Prokuratorią Generalną Rzeczypospolitej Polskiej oraz właściwymi organami państwa. Równocześnie, we współpracy z właściwymi instytucjami krajowymi, podejmujemy działania mające na celu zabezpieczenie środków finansowych na zapewnienie nieprzerwanej realizacji zadań PAŻP. 

Podkreślamy, że przedmiot postępowania sądowego stanowiącego podstawę do zablokowania środków PAŻP, pozostaje bez związku z działalnością Agencji. Priorytetem PAŻP pozostaje utrzymanie najwyższego poziomu bezpieczeństwa oraz ciągłości świadczenia służb żeglugi powietrznej, nie ma również ryzyka jakichkolwiek zwolnień pracowników.

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin.