Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził wygaśnięcie mandatu radnego, który nie złożył w terminie pierwszego oświadczenia majątkowego w wymaganych dwóch egzemplarzach. Sąd uznał, że rada gminy nie miała tu swobody decyzji.

• NSA utrzymał wyrok WSA w Warszawie i potwierdził wygaśnięcie mandatu radnego za niezłożenie pierwszego oświadczenia majątkowego w terminie.
• Sąd wskazał, że obowiązek złożenia oświadczenia majątkowego w dwóch egzemplarzach jest bezwzględny, a brak nie podlega uznaniu rady gminy.
• NSA podkreślił, że termin na podjęcie uchwały ma charakter instrukcyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok dotyczący wygaśnięcia mandatu radnego z powodu niezłożenia w terminie pierwszego oświadczenia majątkowego.

W 2025 r. rada gminy podjęła uchwałę o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego W. N. Powodem było to, że radny nie złożył w ustawowym terminie pierwszego oświadczenia majątkowego.

Rada powołała się m.in. na zapisy Kodeksu wyborczego, art. 24k ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym (stanowi on, że radny jest zobowiązany złożyć przewodniczącemu rady gminy oświadczenie majątkowe wraz z kopią swojego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (PIT) za rok poprzedni i jego korektą w dwóch egzemplarzach) i przepisy dotyczące terminu składania oświadczeń majątkowych.

Wygaśnięcie mandatu radnego: co orzekł Naczelny Sąd Administracyjny?

Radny zaskarżył uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który jednak skargę oddalił. Radny wniósł skargę kasacyjną do NSA, ale Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok WSA, a tym samym nie zakwestionował uchwały o wygaśnięciu mandatu.

Sąd podkreślił, że radny miał obowiązek złożenia oświadczenia w dwóch egzemplarzach, a zaniechanie tego wymogu, nawet mimo wezwania w trybie art. 24h ust. 5a u.s.g., skutkuje obligatoryjnym wygaśnięciem mandatu. NSA wskazał również, że termin na podjęcie uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu ma charakter instrukcyjny, więc jego przekroczenie nie pozbawia organu możliwości podjęcia tego rozstrzygnięcia.

Oświadczenie majątkowe w dwóch egzemplarzach. Czy rada gminy ma wybór?

Obowiązek złożenia oświadczenia majątkowego w dwóch egzemplarzach jest bezwzględny, a niedopełnienie tej formalności w ustawowym terminie oraz po otrzymaniu jednorazowego wezwania do uzupełnienia braku prowadzi do automatycznego wygaśnięcia mandatu radnego z mocy prawa

- ocenił NSA.

Sąd dodał, że dotyczy to nie tylko sytuacji całkowitego zaniechania obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego, ale także niepełnego wykonania tego obowiązku np. przez dostarczenie tylko jednego egzemplarza lub bez wymaganych załączników.

NSA wskazuje przy tym, że chodzi o ustawową przesłankę wygaśnięcia mandatu, a nie o uznaniową decyzję rady gminy. Rada nie „wymierza” radnemu kary, lecz stwierdza wystąpienie przesłanki przewidzianej w Kodeksie wyborczym.