Дар нуҳ моҳи соли 2026 ба Тоҷикистон ба маблағи қариб 99 млн доллар равғани офтобпараст, пахта, лӯбиё ва маъсар (рапс) ворид шудаст. Ин дар ҳоле, ки соли равон дар кишвар чанд корхонаи коркарди равған боз шуд, вале зоҳиран, дар соҳа мушкили норасоии ашёи хом боқӣ мемонад.

Аз ҷумла, Хадамоти гумрук хабар медиҳад, ки моҳҳои январ – сентябри соли 2026 ба Тоҷикистон ба маблағи 91,2 млн доллар ҳудуди 75,1 ҳазор тонна равғани офтобпараст ва маъсар ворид карда шудааст.

Ба иттилои манбаъ, аз ҳама бештар равғани хоми офтобпараст ба кишвар ворид шудааст: 55,3 ҳазор тонна бо арзиши 60,3 млн доллар. Ғайр аз ин, 13,6 ҳазор тонна равғани офтобпараст ба маблағи 22,6 млн доллар оварда шудааст.

Дар ин давра, Тоҷикистон ба маблағи 3,8 млн доллар 3,4 ҳазор тонна равғани пахта, ба маблағи 2,66 млн доллар равғани лӯбиёӣ (соя) ва 1,3 млн доллар – зиёда аз 100 тонна равғани маъсар харидааст.

Ҳамчунин, омехтаҳои тайёри чарбу, аз ҷумла равғани растании омехта ба маблағи 26,9 млн доллар ва маргарин ба маблағи 20,2 млн доллар оварда шудааст.

Воридоти равған аз хориҷи кишвар дар ҳолест, ки соли равон якбора чанд корхонаи нави истеҳсоли равған ба кор оғоз кард. Аз ҷумла, Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистон рӯзи 20-уми сентябр дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров коргоҳи истеҳсолии ширкати “Анко Инвест”-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор дод, ки аз ҷониби гурӯҳи ширкатҳои “Фаровон” сохта шудааст.

Ба иттилои Хадамоти матбуотии раисҷумҳур, корхона ба коркарди то 200 тонна ашёи хом дар як шабонарӯз ё то 70 ҳазор тонна зироати равғандор дар як сол иқтидор дорад. Дар ин ҷо истеҳсоли равғани офтобпараст, пахта ва равғани растании омехта ба роҳ монда шудааст.

Бино ба маълумоти расмӣ, дар сурати истифодаи пурраи иқтидор, корхона метавонад то 30%-и талаботи бозори дохилиро ба равғаи растанӣ таъмин кунад. Дар ҳамин ҳол, ашёи хоми асосӣ аз Русия ва Қазоқистон оварда мешавад.

Қаблан, рӯзи дар моҳи август Эмомалӣ Раҳмон дар деҳаи Шаҳбури ноҳияи Данғара корхонаи истеҳсоли равғанро ба истифода дода буд. Таҷҳизоти он имкон медиҳад, ки дар як шабонарӯз то 7 ҳазор тонна ашёи хом коркард шавад. Дар ин корхона 18 ҷойи корӣ таъсис дода шудааст.

Худи ҳамон рӯз дар минтақаи озоди иқтисодии “Данғара” корхонаи равғани зағери “Грин Голд” бо иқтидори 100 тонна маҳсулот дар як сол мавриди истифода қарор гирифт.

Яке аз мушкили асосии саноати истеҳсоли равғану чарбу дар кишвар норасии ашёи хом ба шумор меравад. Шералӣ Кабир, вазири саноат ва технологияҳои нав дар нишасти матбуотии рӯзи 10-уми июли соли 2026 гуфт, ки дар ҷумҳурӣ иқтидорҳои назарраси коркарди зироатҳои равғандор мавҷуданд, вале қисми корхонаҳо бинобар норасоии ашёи хом, логистикаи гарон ва душвории марбут бо рақобатпазирии маҳсулот кор намекунанд.

Ба гуфтаи ӯ, Тоҷикистон имкони парвариши зироатҳои равғандорро дар Қазоқистону Русия ва минбаъд интиқоли ҳосили он барои коркард дар корхонаҳои ватанӣ мавриди баррасӣ қарор додааст. Аз ҷумла, раҳбарияти Бошқирдистон ба ҷудо кардани замин барои парвариши зироатҳои равғандор изҳори омодагӣ кардааст.

Қаблан вазир иттилоъ дода буд, ки истеҳсолоти дохилӣ каме бештар аз 21%-и талаботи кишвар ба равғани растаниро қонеъ месозад.

Барои истеҳсоли 100 ҳазор тонна равғани растанӣ тақрибан 833 ҳазор тонна тухмии зироатҳои равғандор лозим аст. Дар ҳамин ҳол, ҳосили умумии, сафлора, маъсар, офтобпараст, кунҷит ва дигар зироатҳои равғандор дар Тоҷикистон ба 100 ҳазор тонна намерасад. Хароҷоти солонаи кишвар дар воридоти равғани растанӣ ҳудуди 170-180 млн долларро ташкил медиҳад.