Les på norsk.

Åvdep váhko Duohtavuodakommisjåvnnå sámeálmmugij Svierigin almodin sijá vihttajahkásasj barggo diedojt, åtsådimijt ja giehtojt tjoahkkitjit sámijs sviergabieles.

Gålmmåtjuodes vihtanassti nággosirddema birra, mánáj birra gudi váldeduvvin æjgádijs, mánáj birra gudi hadduduvvin jus sámástin ja nihto, bijnedime ja badjelgæhttjama birra.

Gåktu vuordeduváj de aj Svieriga stáhttaj bådij gájbbádus riektaláhkáj ja almulattjat ándagis ádnot, juojddá majt vuorddi ráddidus viertti álgadit.

Jagen 2024 Stuorradigge ándagis ádnun vieres mij dáhpáduváj dárojduhttemájge Vuonarijkan.

– Muv mielas la sieldes skábmogis. Duodden aj dåbddu e vieleda.

Evelina Solsten la dåbdos oarjjelsáme loaggár, 100.000 tjuovudiddjij TikTokan. Duodden oassálasstá sån sámepolitihkan Svieriga bielen.

Suv mielas la sieldet skábmogis Svierigis gå ij dåssju akta belludahka, valla ajtu ieneplåhko ráddidusás e sidá sámijs ándagis ádnot.

Solstena mielas vierddi liehket nav vaj gájka belludagá diehttelisvuodajn guorrasi ándagis ánotjit niejddema ja viere diehti sámij vuosstij.

– Muv mielas gå vuornnu ándagis ádnomis de aj vuornnu vieres ja niejddemis mij la dahpaduvvam ja vil ájn uddni dahpaduvvá.

– Muv mielas la ándagis ádnom binnemus majt Svierik máhttá dahkat.

Gå politihkkára vuornádi Duohtavuodakommisjåvnå ávttjimus ándagis ádnomis, de la dát suddo ja baldedahtte dan nuorra sábmáj.

Suddo dan diehti gå ietjas fuolkke ja ájttega gudi vásedin nav ålov, e besa oadtjot ándagis ádnomav.

– Ja baldedahtte munji ja boahtte buolvajda, danen gå ándagis ádnom la ájnas vuostasj lávkke dákkár bargon, javllá Solsten.

Gå SVT ráddidusbelludagájs gatjádi, de juorruli – ja Sviergademokráhta e åvvånis dav sidá dahkat.

– Vuodon ep sidá dáv gájbbádusáv tjuovvot, javllá Martin Kinnunen (SD) SVT:aj.

SVT le gatjádam gávtse ráddidusbelludagájs gåktu sij dáv gájbbádusáv vuojnni.

Gårobelludahka ja Birásbelludahka doarjju tjielggasit kommisjåvnå oajvvadusáv.

– Dát la binnemus majt máhttá gájbbedit, javllá Birger Lahti, guhti Gåråbelludagá åvdås hoallá, SVT:aj.

Ebba Busch, Krisstademokráhta (KD) belludakjådediddje, javllá Svieriga Radioj suv mielas aj sáme vierttiji oadtjot ándagis ádnomav histåvrålasj vieres.

Busch javllá la dárbulasj vaj ulmusj savvá ja máhttá joarkket, valla dat la boahtte ráddidusá duogen.

Svierigademokráhta li oajvvadusá vuosstáj. Da ietjá belludagáj, ma li vásstedam SVT:av, ælla tjielgga vuojno – jali sihti ándagis ádnom dahpaduvvá visses láhkáj.

SD:a mielas la akta sivva manen vuornnot la danen gå almulasj ándagis ádnom la tjanádum ietjá dåjmajda ma li vaddám sámijda ienep riektájt, ja majt belludahka ij sidá tjadádit.

Válggarahtjamijn vásstedin Sosiállademokráhta, Guovdásjbelludahka ja Liberállabelludahka váj galggin ådå gruvvojda láhtjet bájkijn gånnå dálla ællosujtto doajmmá. Muttágabelludahka, Risstabelludahka ja Sverigademokráhta guhkebu mannin ja sihti ællosujto stáhtusav gádodit «nasjonálla berustibmen».

– Dat gullu alvadahtte ulmutjijda, ja la rijddo mijá oajvvadusájda, javllá Duohtavuodakommisjåvnå jådediddje Lena Nyberg SVT:aj.

Liv Inger Somby l åvdep ájras Duohtavuoda- ja semadimkommisjåvnån Vuonarijkan.

Dat dagáj vuodov njuolggit dárojduhttempolitihkav ja vierev sámij, guojnaj/vuonasuobmelattjaj ja miehttsesuobmelattjaj vuosstáj, Stuoradiggáj.

Sån javllá dálátjij la ilá árrat konkludierit belludagá vuornnoma birra.

– Le vilá ilá árrat, váj sij bierri vehi gárvedit, vaj sij li gárves ándagis ánotjit, javllá Somby.

Ájnas la juhte belludagá ietja tjielggiji manen e sidá ándagis ádnot, javllá Somby.

Sån javllá soajttá muhtem politijkalasj belludagá e vuojne máhttelisvuodajt vaj Svierik jåvsåt dav majt kommisjåvnnå oajvvat.

– Navti máhtti sij sáme álmmugav biehttet. Jali le gus nav vaj politihkalattjat e sidá ienebut riektájt sámijda vaddet, javllá sån.

Sån vuoset dasi juhte dákkir dáhpádusá li åvddåla læhkám:

• Suoman aj li ándagis ádnom.
• Ietjá rijka li ietjasa álggoálmmugijs ándagis ádnom gå li dekolonialisieridum jali assimilerim.

Suv mielas svieriga kommisjåvnnå l dahkam viehka buorre bargov gå li guoradallam makkir vájkkudusá li sámijda læhkám.

– Ájnas la dav låggŋit, javllá Somby.