• „Dopamine sites” pozwalają użytkownikom przejść przez proces zakupowy bez wydawania pieniędzy i otrzymywania produktów
• Można wypełniać koszyk, składać fikcyjne zamówienia, a nawet śledzić ich realizację
• RetailDetail zwraca uwagę, że popularność takich stron pokazuje, jak dużą wartość dla konsumenta ma doświadczenie poprzedzające samą transakcję
• Psycholożka Oliwia Zaborowska z Uniwersytetu SWPS tłumaczy Interii, że czynności kojarzone z zakupami mogą angażować mechanizmy oczekiwania nagrody i motywacji
• Ekspertka zaznacza, że nie ma obecnie podstaw, by uznać „dopamine sites” za uzależniające. Nadmierne korzystanie z nich może być jednak problematyczne

Zakupy internetowe bez zakupów? Na tym właśnie polega nowy trend, który zdobywa popularność w Korei Południowej.

Jak opisuje Interia, użytkownik może wejść na stronę przypominającą prawdziwy sklep, wybrać produkt, określić jego wariant i wrzucić go do koszyka. Możliwe jest również symulowanie zamawiania jedzenia. Wszystko wygląda podobnie jak w prawdziwym e-commerce, ale na końcu nie dochodzi do rzeczywistej transakcji.

O zjawisku pisze również branżowy serwis RetailDetail. Zwraca uwagę, że użytkownicy mogą wypełniać koszyki, przechodzić przez proces zamówienia, a nawet śledzić jego fikcyjną realizację. Nie wydają jednak ani grosza i nie otrzymują żadnego produktu. Serwis określa to jako usunięcie transakcji z e-commerce przy jednoczesnym pozostawieniu samego rytuału robienia zakupów.

Popularność „dopamine sites” może być interesująca również z punktu widzenia tradycyjnych sklepów internetowych. RetailDetail wskazuje, że szum wokół tego rodzaju platform pokazuje, jak duża część wartości związanej z doświadczeniem zakupowym powstaje jeszcze zanim klient kliknie przycisk finalizujący transakcję.

Samo szukanie produktu, oglądanie kolejnych ofert, wybór wariantu, dodanie artykułu do koszyka czy oczekiwanie na dostawę mogą być dla konsumenta istotną częścią całego doświadczenia. „Dopamine sites” wykorzystują właśnie ten element. Pozwalają przejść niemal całą ścieżkę klienta, ale eliminują jej finansowy finał.

Mechanizm stojący za popularnością takich stron tłumaczy w rozmowie z Interią psycholożka Oliwia Zaborowska z Uniwersytetu SWPS. Jak wskazuje, samo przeglądanie oferty oraz wykonywanie czynności kojarzonych wcześniej z zakupem może angażować mechanizmy oczekiwania nagrody i motywacji, w których uczestniczy układ dopaminergiczny.

Ekspertka zwraca uwagę na dwa mechanizmy — „lubienia” i „chcenia”. Pierwszy dotyczy przyjemności odczuwanej w momencie doświadczenia nagrody. Drugi odpowiada za motywację, która skłania nas do dążenia do niej.

Co istotne, oba mechanizmy nie zawsze idą ze sobą w parze. Człowiek może coraz mocniej chcieć powtarzać określoną czynność, nawet jeżeli z czasem daje mu ona coraz mniej satysfakcji.

W przypadku stron dopaminowych nagrodą może być więc nie produkt, który trafia do domu, lecz sam proces jego wybierania i „zamawiania”.

Na pierwszy rzut oka rozwiązanie ma oczywistą zaletę. Skoro zakup jest fikcyjny, użytkownik nie wydaje pieniędzy. Osoba mająca ochotę na kolejną rzecz może przejść przez proces zakupowy bez uszczuplania swojego konta.

Nie oznacza to jednak, że korzystanie z takich platform jest całkowicie pozbawione potencjalnych konsekwencji.

Jak wskazuje psycholożka cytowana przez Interię, problem mógłby pojawić się w momencie, gdy użytkownik zaczyna spędzać na takich stronach coraz więcej czasu kosztem innych aktywności. Sygnałem ostrzegawczym byłaby m.in. utrata kontroli, zaniedbywanie obowiązków lub snu czy kontynuowanie zachowania pomimo jego negatywnych skutków. Wówczas można byłoby mówić o problematycznym lub kompulsywnym wzorcu zachowania.

Samo zjawisko jest jednak nowe i nie zostało jeszcze wystarczająco zbadane. Nie ma więc podstaw, aby stwierdzić, że korzystanie z „dopamine sites” uzależnia. Jedno wydaje się natomiast jasne: dla części internautów zakupy mogą być atrakcyjne nawet wtedy, gdy na końcu nie dostają absolutnie niczego.