Η τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται να δώσει ώθηση στην παραγωγικότητα, αλλά η επίπτωσή της στον πληθωρισμό παραμένει κάτι σαν ένα «μαύρο κουτί».

Αυτό δεν έχει σταματήσει τους αισιόδοξους της τεχνολογίας -στην Silicon Valley και στη Wall Street- να ζητούν από την Federal Reserve των ΗΠΑ να ενσωματώσει ήδη στη νομισματική της πολιτική τις προοπτικές της ΑΙ για μείωση κόστους.

Ο επικεφαλής της μονάδας asset management της Northern Trust είπε στους FT αυτήν την εβδομάδα πως η τεχνολογία θα είναι «τεραστίως αποπληθωριστική» και πως η κεντρική τράπεζα θα πρέπει να «παραμείνει σταθερή» στις αποφάσεις για τα επιτόκια. Ο Κέβιν Γουόρς, ο υποψήφιος του Ντόναλντ Τραμπ για επόμενος πρόεδρος της Fed, έχει επίσης υποστηρίξει πως η ΑΙ μπορεί να αμβλύνει τις πιέσεις στις τιμές, επιτρέποντας τις μειώσεις επιτοκίων που επιθυμεί διακαώς ο πρόεδρος.

Θεωρητικά, έχουν κάποιο δίκιο. Η ΑΙ μπορεί να αυτοματοποιήσει τις διοικητικές εργασίες, να παράγει περιεχόμενο σε δευτερόλεπτα και να αναλύει εταιρικά δεδομένα. Αυτό μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα των υπαρχόντων εργαζομένων, να αυξήσει τις προμήθειες και να ωθήσει χαμηλότερα την τιμή των προϊόντων και των υπηρεσιών –και μπορεί να δώσει στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να κάνουν εξοικονόμηση στα εργατικά κόστη.

Οι αλλαγές στην επιτοκιακή πολιτική της Fed περνάνε στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις με μεγάλη καθυστέρηση. Άρα έχει λογική οι κεντρικοί τραπεζίτες να εξετάσουν τουλάχιστον την επερχόμενη επίπτωση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων στη βελτίωση της αποδοτικότητας σε όλη την οικονομία και στις τιμές.

Στην πράξη όμως, οι προσαρμογές στη νομισματική πολιτική σήμερα με βάση την υπόσχεση της ΑΙ, είναι μια προσπάθεια στα τυφλά. Κατ’ αρχάς, τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) εξακολουθούν να εξελίσσονται και η χρήση της τεχνολογίας στις επιχειρήσεις δεν είναι ακόμα διαδεδομένη. Λιγότερο από το ένα πέμπτο των αμερικανικών εταιρειών την είχε υιοθετήσει μέχρι το τέλος του 2025, σύμφωνα με στοιχεία του Census Bureau.

Θα χρειαστεί περαιτέρω χρόνος για να βελτιστοποιήσουν τα διοικητικά συμβούλια τη χρήση τους στους οργανισμούς τους. Αν και ορισμένες εταιρείες έχουν επικαλεστεί τον αυτοματισμό ως τον λόγο για τις απολύσεις στις οποίες έχουν προβεί, μια πρόσφατη παγκόσμια μελέτη βρήκε πως πάνω από το 80% των ανώτατων διοικητικών στελεχών ανέφεραν πως δεν υπήρξε καμία επίπτωση της ΑΙ στην απασχόληση ή την παραγωγικότητα της εταιρείας τους μέχρι στιγμής.

Με την πάροδο του χρόνου, τα κέρδη στην αποδοτικότητα αναμένεται να γίνουν πιο ξεκάθαρα σε όλους τους τομείς. Αλλά η επίπτωσή τους στις τιμές θα εξαρτηθούν από το πόσο γρήγορα θα πραγματοποιηθεί η υιοθέτηση, και ποιο μερίδιο της αποδοτικότητας θα περάσει στους καταναλωτές.

Υποθέτοντας πως υπάρχει μια αύξηση της παραγωγικότητας που αυξάνει τα εισοδήματα, και πως πολλοί από αυτούς που απολύθηκαν λόγω της τεχνολογίας θα βρουν ρόλους σε νέους τομείς και σε νέες δραστηριότητες –όπως συνέβη με άλλες εφευρέσεις στο παρελθόν- τότε η ζήτηση και οι πιέσεις στις τιμές μπορεί να αυξηθούν μακροπρόθεσμα.

Έρευνα της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών συμπεραίνει πως η συνολική επίπτωση της ΑΙ στον πληθωρισμό εξαρτάται από το σχετικό μέγεθος αυτών των πιθανών αυξήσεων στην προσφορά και στη ζήτηση.

Στο μεταξύ, οι επενδύσεις σε υποδομές και κυβερνοασφάλεια που απαιτούνται για να υποστηριχθεί η υιοθέτηση της ΑΙ θα δώσουν μια ώθηση στον πληθωρισμό. Οι κεφαλαιακές δαπάνες για data centers –που μεταξύ των λεγόμενων hyperscalers προβλέπεται να αγγίξουν περίπου τα 700 δισ. δολάρια φέτος – και οι υψηλά αποτιμημένες μετοχές τεχνολογίας υποστηρίζουν τη ζήτηση στις ΗΠΑ.

Οι ενεργειακές απαιτήσεις για την εκπαίδευση των μοντέλων και τη λειτουργία τους ενδέχεται να πιέσουν και τις τιμές ενέργειας.

Ακόμα και αν η ΑΙ αποδειχθεί συν τω χρόνω πως είναι αποπληθωριστική, υπάρχουν άλλες πληθωριστικές δυναμικές που θα πρέπει να συνυπολογίσουν οι κεντρικοί τραπεζίτες. Θα γίνουν κανόνας τα σοκ στην προσφορά λόγω των συνεχιζόμενων γεωπολιτικών αναταράξεων;

Θα αυξήσουν τη ζήτηση οι δαπάνες για τη γήρανση του πληθυσμού και την άμυνα; Το τι σημαίνουν όλα αυτά για το «ουδέτερο επιτόκιο» -όπου η νομισματική πολιτική δεν είναι ούτε επεκτατική ούτε συσταλτική – παραμένει άγνωστο.  Με τα ίδια δεδομένα, μια έκρηξη της ανάπτυξης με οδηγό την τεχνολογία, θα μπορούσε στην πραγματικότητα να αυξήσει αυτό το επιτόκιο.

Οι κεντρικοί τραπεζίτες θα πρέπει να παρακολουθούν πολύ στενά το πώς υιοθετείται η ΑΙ και πώς επηρεάζει την παραγωγικότητα, όπως παραδέχθηκε ο Γουορς στην ακρόασή του από την Τραπεζική Επιτροπή της αμερικανικής Γερουσίας την Τρίτη.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής επίσης σωστά ενστερνίζονται την τεχνολογία για την υποστήριξη της εσωτερικής ανάλυσης. Εν τούτοις, ενώ τα LLMs αναμένεται να επιφέρουν μετασχηματιστικές αλλαγές, η συνολική τους επίπτωση στις τιμές παραμένει υπερβολικά αβέβαιη για να διαμορφωθούν με σιγουριά σήμερα οι αποφάσεις για τα επιτόκια.