• Po kolejnych naruszeniach polskiej przestrzeni powietrznej Ministerstwo Obrony Narodowej zmienia procedury użycia uzbrojenia przez nasze lotnictwo, gdy dochodzi do zwalczania obcych statków powietrznych.
• Zamiast konieczności identyfikacji wzrokowej do otwarcia ognia wystarczy tak zwana identyfikacja pozytywna, czyli taki zbiór kilku informacji, które razem z odpowiednio wysoką pewnością pozwolą określić, z czym mamy do czynienia.
• Te informacje to może być kierunek, z którego przyleciał obiekt, który naruszył granicę, brak prawidłowej odpowiedzi w systemie identyfikacji swój-obcy (IFF), korelacja tego samego celu przez różne radary, jego prędkość, wysokość, trajektoria lub parametry lotu charakterystyczne dla pocisku manewrującego albo drona.
• O wyzwaniach stojących przed wojskiem będziemy rozmawiać na konferencji "Przemysł dla obronności", która 14 października 2026 r. odbędzie się w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach.

Odkąd na początku 2022 roku Rosja próbowała zdobyć Kijów i rozpętała wojnę na pełną skalę przeciwko Ukrainie, rosyjskie drony i pociski manewrujące wielokrotnie naruszały polską przestrzeń powietrzną. Rzadziej dochodzi o takich incydentów z udziałem maszyn załogowych, chociaż ostatni taki przypadek miał miejsce 23 września, kiedy rosyjski śmigłowiec naruszył polską przestrzeń powietrzną w pobliżu Braniewa na Warmii.

Wiceminister obrony Cezary Tomczyk z Koalicji Obywatelskiej już w czwartek w TVN24 oraz w poniedziałek rano w Dęblinie, gdzie podpisano umowę offsetową związaną z zakupem śmigłowców Apache przez Polskę, mówił ogólnie o zmianie procedur postępowania w przypadku naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej. O co dokładnie chodzi, przekazał jednak dopiero w obszernym wpisie w serwisie X.

"Polska zmienia procedury użycia uzbrojenia dla lotnictwa w przypadku zwalczania obcych statków powietrznych" – napisał wiceminister.

Odchodzimy od sytuacji, w której warunkiem otwarcia ognia musi być identyfikacja wzrokowa – VID. Chcemy, żeby wystarczająca była tzw. identyfikacja pozytywna – PID - przekazał Tomczyk.

Wyjaśnił, że identyfikacja pozytywna wynika z kilku informacji, które razem pozwolą z odpowiednio wysoką pewnością określić, z czym mamy do czynienia.

Jakie to informacje? Wiceminister wyjaśniał, że może to być kierunek, z którego przyleciał obiekt, który naruszył granicę, brak prawidłowej odpowiedzi w systemie identyfikacji swój-obcy (IFF), korelacja tego samego celu przez różne radary, jego prędkość, wysokość, trajektoria lub parametry lotu charakterystyczne dla pocisku manewrującego albo drona.

Tomczyk podkreślił, że identyfikacja celu jest kluczowa zarówno w warunkach wojennych, jak i w czasie pokoju, w którym nadal znajduje się Polska.

W razie wojny obiekt zakwalifikowany jako wrogi może być zwalczany z wielu kilometrów, bez konieczności wzrokowego potwierdzenia. Ale nawet wtedy – zastrzegł – nie obowiązuje zasada, że "wszystko, co nie jest nasze, można zestrzelić".

Tym bardziej w czasie pokoju w polskiej przestrzeni powietrznej – przypomniał wiceminister – są samoloty pasażerskie, małe samoloty, śmigłowce, polskie samoloty wojskowe i maszyny naszych sojuszników.

"Może dojść do awarii transpondera, utraty łączności, zakłóceń systemów nawigacji satelitarnej czy innych sytuacji awaryjnych" - zwrócił uwagę Tomczyk. "Takie zasady muszą chronić również naszych pilotów" - podkreślił.

Zwrócił uwagę, że polski albo sojuszniczy statek powietrzny może z powodu awarii, zakłóceń łączności lub nawigacji znaleźć się w nietypowym miejscu, także w pobliżu granicy. Sam brak odpowiedzi w systemie IFF albo sama nietypowa trajektoria nie mogą więc automatycznie oznaczać uznania obiektu za wrogi.

Drugi element, o jakim napisał wiceminister, to odpowiednie zarządzanie przestrzenią powietrzną.

Jeżeli chcemy zrezygnować z obowiązkowej identyfikacji wzrokowej, trzeba maksymalnie ograniczyć ryzyko pomyłki. Służy temu możliwość wydzielenia strefy zakazanej dla lotnictwa i uporządkowania ruchu własnych oraz cywilnych statków powietrznych - napisał Tomczyk.

Jednocześnie zastrzegł: "Samo znalezienie się obiektu w takiej strefie nie oznacza jeszcze automatycznie decyzji o otwarciu ognia. Jest jednym z elementów całego obrazu sytuacji".

Cezary Tomczyk podsumował, że sensem zmiany nie jest rezygnacja z identyfikacji obiektów w powietrzu, ale innych sposób jej przeprowadzenia – szybszy i oparty na danych pochodzących z wielu źródeł. Ma to znaczenie także dlatego, że system obrony powietrznej to nie tylko myśliwce, lecz także systemy naziemne.

Mamy widzieć wcześniej, wiedzieć więcej i szybciej podejmować decyzje. Ale używać uzbrojenia wtedy, kiedy identyfikacja celu daje do tego podstawę. Nowe wyzwania wymagają zmian – napisał wiceszef MON.

Poinformował także, że zmiana procedur użycia uzbrojenia przez lotnictwo to wniosek dowódcy operacyjnego rodzajów sił zbrojnych generała dywizji pilota Ireneusza Nowaka. W niedawnym wywiadzie dla "Rzeczpospolitej" generał powiedział, że z analizy trasy pocisku manewrującego, który 30 lipca nad ranem rozbił się w polu w województwie lubelskim, wynika, że raczej nie miał on żadnego celu alternatywnego na Ukrainie i zmierzał dokładnie tam, gdzie miał uderzyć.

"To także odpowiedź na rosnące zagrożenie ze strony Rosji, doświadczenia wojny w Ukrainie oraz pojawienie się nowych środków napadu powietrznego – przede wszystkim szybkich dronów odrzutowych i pocisków manewrujących. W ich przypadku czas na reakcję jest bardzo krótki" - uzasadnił wiceminister Cezary Tomczyk.

©

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin