Harrigarria. Ederra. Baina, batez ere, beharrezkoa. Horiek dira Soinuenea Herri Musikaren Txokoa hobekien deskribatzen duten hiru hitzak. Tornola kaleko 6. zenbakian dagoen espazioak herri honetan ezinbestekoa den elementu baten historia kontatzen du. Musika. Izan ere, Juan Mari Beltran Soinueneako sortzaileak azpimarratzen duenez, «ezinbestekoa da gure musika bezain garrantzitsua den zerbait ezagutzea». Horretarako, museoak hainbat espazio ditu. Hori guztia ingurune paregabe batean kokatuta dago, non instrumentu batzuen soinua txorien, ardien edo behien soinuarekin nahasten da.

Hala ere, gune hau sortu aurretik Beltran musikarekin lotutako objektu eta istorioen bilduma egiten hasi zen. «1994an hasi nintzen bildutako herri-musikari buruzko material ezberdinez osatutako bildumarekin Herri Musikaren Dokumentazio Zentroa antolatzen», gogoratzen du Beltranek. Zentzu honetan, «ate-joka ibili nintzen leku askotan, baina Oiartzungo Udalak nire proiektua hartu zuen, eta horregatik eskertuta egongo naiz beti».

Ofizialki 1995an hasi zen lekua prestatzen. «Zazpi urte eraman genituen bilduma guztia antolatzen leku honetan. Lan handia izan zen, baina 2002ko martxoaren 1ean ateak ireki genituen», aitortzen du emozioz. Hortik aurrera, Soinuenea erreferente bat bilakatu da. «Hasieran ostiraletan eta larunbatetan irekitzen genuen, gero hiru egunera luzatu genuen, eta gaur egun asteartetik larunbatera irekitzen dugu», azpimarratzen du. Gauzak ondo egiten ari direla erakusten duen froga da hori. «Instrumentu ugari ditugu hemen». Ikustea bakarrik ez dago. Aerofonoak, Menbranofonoak, Idiofonoak, Kordofonoak eta Hots jostailuak. Haiek guztiek Soinueneako protagonistak dira.

Hala ere, instrumentuez gain, zalantzarik gabe ikaragarriak direnak, leku hau berezia da bertan jasotzen den tratuangatik. Beltranekin hitz egitea nahikoa da musika eta instrumentu horiek berarentzat garrantzi handia dutela konturatzeko. Pasio hori bisitari guztiei transmititzen saiatzen da. «Ikastetxe batzuk instrumentuak ikustera etortzen dira, baina musika ikasleak eta munduko profesionalak ere etortzen dira, nola ez, erretiratuen taldeak ere etortzen dira, eta horietako bakoitza arrazoi desberdin batengatik etortzen da».

Instrumentuei dagokienez, «1.800 baino gehiago ditugu Soinuetxean», dio Beltranek. Kopuru ikaragarria. Hala ere, benetan sinestezina da espazioak gure kulturako tresnak dituela, baina baita munduko hainbat lekutako bitxiak ere. Akordeoiak, arpak, dultzainak, danborrak, flautak, gitarrak... aukera ugari. Honek derrigorrezkoa egiten du bisita egitea. Ildo horretan, eta tresna bereziren bati buruz galdetuta, Beltranek nabarmendu du «hori gustuen araberakoa» dela. Hala ere, turistei, adibidez, «txalaparta probatzea gustatzen zaie».

Beltranek, bestalde, ibilbide luzea egin du musikaren munduan, eta adar horrek gure kulturan izan duen garrantziaz hitz egin du. «Musika gure nortasunaren parte izan da beti. Herriko jaietan ikus daiteke. Txistulariak, dultzaineroak, txarangak eta era guztietako emanaldiak daude beti». Gogoratzen duzunez, doinu horiek «lehen egunean eta gauean entzuten ziren, eta gaur egun gaua beste mota bateko kontzertuz beteta egon arren, egia esan, musika-tradizio garrantzitsua mantentzen da». Oarsoaldea edo Gipuzkoa ez ezik, «Euskal Herri osoan» zabaltzen den gauza bat da.

Horregatik, Beltranen arabera, Soinueneako bisita «pena merezi du». Ozenago esan daiteke, baina ez argiago. Zerbait argi geratzen bada, Oarsoaldean musikari eskainitako leku ikaragarria dagoela da. Balioa eman behar zaion altxorra. Izan ere, «hau oso museo handia ez bada ere», historiaz eta kulturaz betetako lekua da.

Horregatik, Beltranek mundu guztia animatzen du Soinuenea ezagutzera. Horretarako, bisita gidatua egin nahi duenak 943 493 578 telefonora edo soinuenea@soinuenea.eus helbide elektronikora jo dezake.