Informacja wywołała w weekend falę komentarzy wśród polityków i ekspertów. Rynek zareagował w poniedziałek dużo spokojniej. Polski złoty nieznacznie umocnił się w stosunku do najważniejszych walut, a Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie zakończyła notowania na dużym, 2-procentowym plusie.

Prof. Jacek Tomkiewicz z Rady Fiskalnej zwraca uwagę w rozmowie z money.pl, że na rynku obligacji też nie widać specjalnego poruszenia. – Poziom rentowności polskich obligacji (czyli koszt pożyczania pieniędzy – przyp. red.) jest teraz nawet niższy niż przed ogłoszeniem piątkowej decyzji agencji Moody’s – komentuje nasz rozmówca.

– Nie chcę przeceniać roli agencji ratingowych, ale z drugiej strony nie można uznać, że rynek całkowicie ignoruje ich decyzje – dodaje ekonomista. Jak tłumaczy, gwałtowne reakcje inwestorów mogą w szczególnych przypadkach doprowadzić nawet do upadku rządu w kraju, który boryka się z problemami fiskalnymi.

Nasz rozmówca podkreśla, że wraz z obniżką oceny wiarygodności kredytowej agencja Moody’s zmieniła również perspektywę ratingu dla Polski z negatywnej na stabilną. – To oznacza, że nasz dług, owszem, rośnie szybko, ale będzie się stabilizować, w związku z progami ostrożnościowymi, jakie mamy obecnie zapisane w polskiej konstytucji i ustawach – tłumaczy prof. Tomkiewicz.

– Ale jeśli po stronie polityków pojawi się pokusa, żeby te reguły fiskalne w jakikolwiek sposób zawiesić, obejść lub "rozwodnić", to nie da się wykluczyć kolejnych obniżek ocen polskiej wiarygodności kredytowej – podkreśla ekspert.

Zgodnie z polskim prawem, państwowy dług publiczny nie może przekroczyć poziomu 60 proc. PKB. Taki limit zapisano w naszej konstytucji w latach 90. Oprócz tego rząd musi pilnować jeszcze jednej granicy: 55 proc. PKB.

Ostrzegawczy próg w takiej wysokości znalazł się w ustawie o finansach publicznych, która precyzyjnie opisuje, co w takiej sytuacji stanie się między innymi z waloryzacją emerytur i rent czy pensjami w budżetówce. Szczegóły omówiliśmy w tym tekście.

– O tym, że polski dług publiczny przekroczył poziom 55 proc., dowiemy się dopiero w połowie 2028 r. Oznacza to, że skutki naruszenia limitu będą widoczne w projekcie ustawy budżetowej na 2029 r. – wyjaśnia ekonomista.

Naprawa finansów publicznych będzie wymagać korekty prawdopodobnie zarówno po stronie wydatkowej, jak i podatkowej. Prof. Tomkiewicz tłumaczy, że do podjęcia jakichkolwiek działań w tym zakresie niezbędne jest nie tylko szerokie, polityczne porozumienie, ale też poparcie społeczne.

Prof. Jacek Tomkiewicz w rozmowie z money.pl przekonuje również, że nie ma takiego poziomu zadłużenia kraju, który automatycznie wywraca gospodarkę do góry nogami. – Mamy przykłady państw, takich jak Japonia, gdzie dług przekracza 200 proc. PKB; we Włoszech to ok. 140 proc. PKB – wylicza.

– Polski próg ustalony na 60 proc. wynika z okoliczności, w jakich powstała nasza konstytucja. Ustawę zasadniczą uchwalono w 1997 r. Chcieliśmy pokazać wtedy światu, że jesteśmy częścią Europy i w tym duchu wpisaliśmy do konstytucji limit, wynikający wprost z unijnego paktu stabilności i rozwoju – wyjaśnia ekspert.