Naczelny Sąd Administracyjny w swoich wyrokach wielokrotnie podkreślał, że zgodnie z konstytucyjną zasadą równości gminy mają obowiązek pokrywania kosztów przygotowania i dowozu szkolnych posiłków, nawet jeśli placówka nie posiada własnej kuchni. O stosowanie tej zasady upomina się także Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych.

• Za sprawą propozycji przedstawionej przez Krajową Radę Regionalnych Izb Obrachunkowych wraca temat kontrowersyjnych zasad naliczania opłat za posiłki w szkołach.
• RIO postuluje zmianę przepisów i nałożenie na samorządy prowadzące szkoły jednoznacznego obowiązku finansowania kosztów przygotowania i dostarczenia posiłków w placówkach, które korzystają z zewnętrznych usług cateringowych.
• Zgodnie z tą propozycją wydatki rodziców zostałyby ograniczone wyłącznie do kosztów artykułów żywnościowych.

RIO: Obecne zapisy prawa oświatowego prowadzą do nierównego traktowania uczniów

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oświatowego zasady naliczania opłat za posiłki w szkołach uzależnione są od tego, czy szkoła posiada własną stołówkę, czy korzysta z usług firmy zewnętrznej.

Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych postuluje zmianę tej regulacji. W opinii RIO obecne zapisy prawa oświatowego prowadzą do nierównego traktowania uczniów w zakresie ponoszonych kosztów.

W szkołach posiadających własną bazę żywieniową rodzice płacą jedynie za surowce, podczas gdy koszty wynagrodzeń pracowników i utrzymania stołówki pokrywa organ prowadzący (najczęściej samorząd).

Tymczasem w placówkach korzystających z usług zewnętrznych, rodzice często są obciążani pełnym kosztem usługi, co obejmuje również marżę firmy, koszty transportu i przygotowania

- przypomina portal Infor.pl powołując się na opinię RIO.

Zdaniem Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych rozwiązaniem tego problemu byłaby zmiana art. 106 oraz art. 106a ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z proponowanym brzmieniem, opłaty wnoszone za korzystanie z posiłków nie mogłyby przewyższać wartości produktów żywnościowych użytych do ich przygotowania (tzw. „wsadu do kotła”).

- Zasada ta miałaby obowiązywać niezależnie od tego, czy posiłek jest przygotowywany w szkolnej kuchni, czy dostarczany przez catering lub ajenta - zaznacza KRRIO.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ma w tej sprawie odmienną opinię niż RIO

Infor.pl przypomina, że Ministerstwo Edukacji Narodowej ma odmienną opinię w tej sprawie. MEN wskazuje, że obecne preferencyjne zasady odpłatności dotyczą wyłącznie stołówek szkolnych, a nie usług cateringowych.

W piśmie z marca 2025 r. resort edukacji wskazał, że w przypadku ajenta lub cateringu przepisy o pokrywaniu przez rodziców jedynie kosztów produktów nie mają zastosowania.

Z taką wykładnią nie zgadzają jednak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny, który w swoich wyrokach wielokrotnie podkreślał, że zgodnie z konstytucyjną zasadą równości, gmina ma obowiązek pokryć wydatki związane z przygotowaniem i dowozem posiłków, nawet jeśli nie posiada własnej kuchni.

KRRIO podkreśla, że zaproponowana zmiana, która nałoży na organy prowadzące szkoły jednoznaczny obowiązek finansowania kosztów przygotowania i dostarczenia posiłków - ograniczając wydatki rodziców wyłącznie do kosztu artykułów żywnościowych - jest niezbędna dla zapewnienia spójności systemu i równego dostępu do dożywiania dla wszystkich dzieci.

Samorządów nie stać obecnie na 100-procentowe dotowanie szkolnych posiłków

Nie jest to pierwsza propozycja zapewnienia równego dostępu uczniów do posiłków. W ubiegłym roku parlamentarzyści partii Razem wnieśli do Sejmu projekt nowelizacji prawa oświatowego dotyczący stołówek w szkołach podstawowych, które miałyby od 1 września 2026 r. serwować wszystkim uczniom bezpłatny gorący posiłek w ciągu dnia.

Organizacje samorządowe zwracały wówczas uwagę, że wdrożenie takich przepisów wymagałoby ze strony gmin znacznych nakładów, na które w budżetach komunalnych brakuje obecnie środków.

Konieczne byłoby 100-procentowe dofinansowanie tego zadania. Jego realizacja spowodowałoby gigantyczne problemy natury organizacyjnej, szczególnie w stosunku do mniejszych szkół

- tłumaczył Marek Wójcik ze Związku Powiatów Polskich.

Z kolei Związek Powiatów Polskich wskazał w trakcie konsultacji, że w sytuacji rosnącej luki w finansowaniu oświaty, która sięga już blisko 50 mld zł, wszelkie propozycje, które mogą zwiększyć wydatki samorządów na oświatę, budzą wątpliwości.

Natomiast Związek Gmin Wiejskich RP zwrócił uwagę na to, że wprowadzenie powszechnego dostępu do bezpłatnych gorących posiłków dla wszystkich uczniów szkół podstawowych nie daje gwarancji prawidłowego odżywiania uczniów we wszystkich grupach społecznych, bo to zależy głównie od rodziców i ich preferencji żywieniowych.

Projekt przygotowany przez partię Razem na razie trafił do sejmowej zamrażarki i nie wiadomo, kiedy będzie procedowany.

TAGI