• HIMARS to wciąż król precyzji w dziedzinie artylerii rakietowej, zintegrowany z systemami dowodzenia NATO, sprawdzony bojowo w Ukrainie, Iraku czy Syrii z rakietami o zasięgu 300 km.
• USA są jedynym dostawcą tych systemów. Polska chciała kupić nawet 500 systemów HIMARS. Amerykański przemysł nie nadąża z ich produkcją. Trzeba na nie czekać latami.
• Z pomocą Izraela powstaje podobny niemiecki system - MARS 3. Czy byłby dobry także dla Polski?

USA i ich sojusznicy na Bliskim Wschodzie do atakujących irańskich dronów strzelali m.in. z Patriotów. To tak, jak do wróbla strzelać z armaty. To jedna z przyczyn, z powodu której przemysł zbrojeniowy ma kłopoty z dostateczną produkcją rakiet Patriot. Choć produkcja tych kluczowych pocisków rakietowych wzrosła dwukrotnie - USA produkują obecnie 42 pociski PAC‑3 MSE miesięcznie, czyli ponad 500 rocznie. Lockheed Martin planuje, że do 2027 r. zwiększy produkcję do 650 pocisków rocznie.

Okazuje się, że to niejedyne rakiety, z produkcją których amerykański przemysł ma problemy. Nie nadąża też z produkcją równie ważnych pocisków do wyrzutni artylerii rakietowej HIMARS (w polskim programie nazwane Homar-A), mimo że produkcja rakiet do HIMARS‑ów GMLRS - o zasięgu 85 km - wzrosła w ostatnich latach o 40 proc.

Obecnie Lockheed Martin produkuje do 1167 rakiet miesięcznie (ponad 14 tys. rocznie). Dużo? Aby na przykład Ukraina mogła skutecznie prowadzić działania antydostępowe, czyli odciąć Rosjan od zapatrzenia i uzupełnień 0 Kijów musiałby dostawać jednak tysiące takich rakiet miesięcznie.

Systemy M142 HIMARS oraz M270 MLRS (gąsienicowy odpowiednik HIMARS‑a) są na wyposażeniu kilkunastu państw, a kilka kolejnych czeka na ich dostawy. Wojsko Polskie ma już na uzbrojeniu dywizjon artylerii rakietowej (20 wyrzutni HIMARS w tym dwie szkolne) wraz z 300 pociskami (w tym 30 ATACMS o zasięg 300 km). Od 2024 r. wszystkie są już w służbie.

Chcieliśmy ten potencjał znacznie rozszerzyć. Mamy zatwierdzoną umowę ramową na pozyskanie kolejnych 486 wyrzutni. Docelowo mielibyśmy ich najwięcej w europejskich krajach NATO. Dla przypomnienia - USA ma obecnie w służbie około 540 systemów HIMARS. Do końca listopada 2025 r. Lockheed Martin potwierdził, że łącznie dostarczył 750 wyrzutni HIMARS - dla USA i sojuszników.

Stany Zjednoczone są jedynym dostawcą tych systemów. Europa w ogóle ich nie produkuje. Skoro przemysł USA jest przeciążony i musi zaspokajać zwiększone potrzeby własnej armii, to siłą rzeczy może ograniczać eksport. A to może bardzo skomplikować o ile w ogóle nie przekreślić podpisanie umów wykonawczych do umowy ramowej w sprawie setek wyrzutni HIMARS dla Polski.

HIMARS to wciąż król precyzji - rakiety GMLRS CEP trafiają w cel z odchyleniem do 5 metrów. Do tego jest zintegrowany z systemami dowodzenia NATO i sprawdzony bojowo w Ukrainie, Iraku czy Syrii.

System wystrzeliwuje rakiety na odległość do 300 km, a nowe rakiety balistyczne PrSM, które mają zastąpić pociski ATACMS, mają zasięg nawet 650-700 km.

Wadą systemu jest tylko jeden moduł ogniowy na zestaw oraz odległe terminy potencjalnych dostaw.

Podobnie jak to było w przypadku Patriotów, w wielu krajach ruszyła jednak już produkcja alternatyw dla HIMARS-ów. Takie artyleryjskie systemy rakietowe nowej generacji mają już Korea Południowa i Izrael. Teraz doszły do nich Niemcy.

Niedawno niemiecki koncern KNDS Deutschland oraz izraelska spółka Elbit Systems zawarły porozumienie dotyczące wspólnej produkcji nowego europejskiego systemu artylerii rakietowej MARS 3, znanego także jako EuroPULS.

Jest to europejska wersja izraelskiej wyrzutni PULS. Umowa zakłada produkcję nawet 500 wyrzutni. Z tego połowa ma trafić do Bundeswehry, a druga do państw sojuszniczych, które dołączą do wspólnego zamówienia na identycznych warunkach.

Współpraca obejmuje również przyszłe kontrakty na amunicję rakietową o zasięgu do 150 km, a później także 300 km (Predator Hawk), co ma zapewnić Europie własne, niezależne zdolności w zakresie artylerii rakietowej dalekiego zasięgu. MARS 3 posiada dwa moduły rakietowe na wyrzutnię.

Jako pierwsza na zakup tych systemów, w ramach europejskiej inicjatywy zamówień publicznych za pieniądze z europejskiej pożyczki SAFE - zdecydowała się Bułgaria. Tym samym zrezygnowała z pozyskania amerykańskich wyrzutni HIMARS, których zakup wcześniej rozważała.

Bułgarski serwis Novinite podał, że powodem tej rezygnacji był zbyt długi czas dostawy sprzętu ze Stanów Zjednoczonych. Umowa przewiduje dostarczenie Bułgarii 12 wieloprowadnicowych wyrzutni MARS 3.

Przejdźmy jednak na nasze podwórko. Polska już wcześniej zorganizowała zakup alternatywnego systemu dla HIMARS. To południowokoreański system artylerii rakietowej K239 Chunmoo, nazywany HIMARS-em na sterydach. Wyposażony jest także w dwa moduły rakietowe, czyli jego siła ognia jest dwukrotnie większa niż HIMARS-a. Może strzelać rakietami o różnych kalibrach:

•      rakietami 130 mm na odległość 36 km,
•      rakietami 239 mm o zasięgu 80 km
•      ciężkimi rakietami kal. 239 mm do 160 km
•      pociskami  KTSSM Block I do 290 km
•      w rozwoju są pociski KTSSM Block II o zasięgu 400 km.

Ważną zaletą K239 Chunmoo, w Wojsku Polskim nazwanego Homar-K, jest możliwość mieszania rakiet w jednej salwie (np. 80 km i 290 km). Pociski te nie są tak prezencyjne, jak amerykańskie i mniej zintegrowane z systemami NATO niż HIMARS-y, za to są szybko produkowane i dostępne.

Polska integruje wyrzutnie Chunmoo z podwoziem samochodu Jelcz (z grupy PGZ), cyfrowy system łączności wewnętrznej i zarządzania komunikacją FONET oraz systemem kierowania i zarządzania ogniem Topaz, produkowanym przez polską spółkę Grupę WB. Co bardzo ważne, pociski do polskiej wersji południowokoreańskich systemów, nazywanych Homar-K będą niebawem produkowane w Polsce. Początkowo o zasięgu do 80 km, ale w przyszłości również w postaci pocisków Block I, mogących razić cele na odległość 290 km.

W 2022 r. podpisaliśmy z Koreą Południową umowę ramową na zakup 288 wyrzutni K239 Chunmoo wraz z amunicją i wsparciem technicznym. W tym samym roku podpisano umowę wykonawczą na 218 modułów wyrzutni oraz kilkanaście tysięcy pocisków o zasięgu 80 km i 290 km, z dostawami w latach 2023-2027. W 2023 r. podpisano osobną umowę na kolejne 48 wyrzutni Chunmoo.

Pierwsze 18 wyrzutni zintegrowanych z polskimi Jelczami i systemem Topaz trafiło do Polski w 2023 r. W 2025 r. Koreańczycy dostarczyli Polsce 156 modułów (kontenery rakietowe), z których ukompletowano 108 systemów Homar-K. Ta liczba będzie rosła wraz z realizacją harmonogramu dostaw do 2028 r.

Wraz z 20 amerykańskimi systemami HIMARS już teraz mamy jedną z najsilniejszych artylerii rakietowych w NATO. Pytanie, co powinniśmy zrobić dalej w obecnej sytuacji. Czy tak jak Bułgaria zrezygnować z amerykańskiego kontraktu i rozwijać Chunmoo jako masowy system rakietowy? A może wejść w projekt EuroPULS/MARS 3 czy też budować własne rakiety o zasięgu 100-300 km?

Być może nie powinniśmy rezygnować z żadnej z tych opcji. HIMARS to precyzyjny chirurg, Chunmoo to młot, a EuroPULS to platforma przyszłości. Każda z tych technologii daje nieco inne zdolności, a w czasach niedoboru rakiet dywersyfikacja może być najrozsądniejszą strategią.

Warto też cały czas patrzeć na Ukrainę, która rozwija własne rakiety, głównie ziemia-ziemia. Być może i tu są szanse na owocna współpracę.