Ceny gazu w Europie wystrzeliły do pięciomiesięcznego maksimum, a benchmarkowy kontrakt TTF przekroczył 65 EUR/MWh. Blokada cieśniny Ormuz i masowa ucieczka LNG do Azji zostawiają Unię Europejską z pustymi magazynami na zimę.

Po tygodniach względnej stabilizacji rynek znów nerwowo reaguje na geopolityczne napięcia wokół cieśniny Ormuz. Dodatkowo reaguje na rosnącą konkurencję ze strony azjatyckich nabywców LNG. Azjatyccy nabywcy skutecznie przekierowują amerykańskie ładunki z Europy.

LNG już po 65 EUR

Ceny gazu ziemnego w Europie osiągnęły najwyższy poziom od pięciu miesięcy. Co więcej, benchmarkowy kontrakt futures TTF na holenderskim hubie przekroczył 65 EUR za megawatogodzinę. Dlaczego?

Kluczowy szlak morski, przez który przepływa około 20 proc. światowego handlu gazem, pozostaje zamknięty od kilku tygodni po eskalacji napięć na Bliskim Wschodzie. Ponadto dostawy skroplonego gazu z Kataru – jednego z głównych dostawców dla Europy – zostały wstrzymane. Ta sytuacja natychmiastowo odbiła się na wycenach kontraktów terminowych.

Prezydent USA Donald Trump zapowiedział w tym tygodniu „ekonomiczny D-Day” wobec Iranu. Z tego powodu dodatkowo ochłodziło to nadzieje na szybkie przywrócenie żeglugi przez cieśninę.

Analitycy ostrzegają, że nawet krótkotrwałe zamknięcie cieśniny Ormuz w szczycie sezonu zatłaczania gazu do magazynów może mieć długofalowe konsekwencje dla bezpieczeństwa energetycznego UE.

Europa w cieniu kryzysu

Podczas gdy europejskie firmy desperacko poszukują dodatkowych ładunków, by uzupełnić magazyny przed zimą, azjatyccy nabywcy oferują wyższe ceny. Dodatkowo oferują bardziej elastyczne kontrakty.

Według danych monitorujących rynek LNG, dostawy amerykańskiego gazu do Chin, Japonii, Korei Południowej, Tajwanu i Indii potroiły się między marcem a lipcem. W rezultacie osiągnęły rekordowe poziomy.

Firmy analityczne, takie jak Montel, szacują, że Europa w okresie maj–lipiec przyjmowała średnio zaledwie 105 ładunków LNG miesięcznie. To znacznie poniżej około 130 potrzebnych, by zbliżyć się do poziomu 80 proc. napełnienia magazynów do listopada.

Aby osiągnąć choćby ten cel, UE musiałaby przyciągać ponad 140 statków miesięcznie przez październik. Według analityków scenariusz ten jest mało prawdopodobny bez dalszego wzrostu cen lub odblokowania cieśniny Ormuz.

Magazyny w rozsypce

Dane Gas Infrastructure Europe (GIE) pokazują, że unijne magazyny gazu są napełnione w 62 proc. Jest to wynikiem o 12 punktów procentowych niższym niż rok temu w tym samym terminie.

W Niemczech sytuacja jest jeszcze bardziej napięta: krajowe magazyny stoją na poziomie nieco powyżej 50 proc. To oznacza około 25 proc. poniżej stanu z sierpnia 2025 r. oraz ponad 45 punktów procentowych poniżej rekordowych poziomów z lat 2023–2024.

Niemieckie stowarzyszenie operatorów przesyłowych FNB Gas ostrzegło w tym tygodniu, że rządowy cel 71 proc. napełnienia do 1 listopada jest „praktycznie nieosiągalny” przy obecnych tempach dostaw i cenach. Brak wystarczających zapasów w największej gospodarce UE zwiększa ryzyko przymusowych redukcji zużycia w sektorze przemysłowym w przypadku długotrwałej fali chłodów.

Konsumenci liczą straty

Komisja Europejska zdaje się bagatelizować ryzyko. „Jesteśmy bardzo blisko 62 proc. Nie ma bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw gazu w UE przed nadchodzącą zimą” – oświadczyła w czwartek rzeczniczka KE Eva Hrncirova.

Zupełnie inny ton bije od organizacji konsumenckich. Ramona Pop, dyrektor wykonawcza niemieckiej Federacji Organizacji Konsumentów, wezwała gospodarstwa domowe do natychmiastowego sprawdzenia umów: „Jeśli macie stałą cenę gazu wygasającą po zimie, rozważcie przedłużenie. Rachunki mogą boleśnie wzrosnąć, gdy ceny hurtowe przełożą się na detaliczne”.

Scenariusze na jesień i zimę

Analitycy rysują trzy główne scenariusze:

• Optymistyczny: Hormuz zostaje odblokowany w ciągu 4–6 tygodni, a Katar wznawia eksport LNG. Europa nadrabia straty dzięki dodatkowym ładunkom z USA i Afryki Północnej, a ceny spadają poniżej 50 EUR/MWh przed zimą.
  
• Umiarkowany: Cieśnina pozostaje zamknięta do października, ale Europa przyciąga dodatkowe ładunki dzięki wyższym cenom (65–75 EUR/MWh). Magazyny kończą sezon na 70–75 proc., co wystarcza na przeciętną zimę, ale nie na ekstremalne chłody.
  
• Pesymistyczny: Blokada przeciąga się do grudnia, Azja dalej wygrywa walkę o LNG, a Europa wchodzi w zimę z magazynami na 60–65 proc. W takim wariancie możliwe są czasowe ograniczenia dostaw dla dużych odbiorców przemysłowych. Ponadto możliwy jest dalszy wzrost cen detalicznych o 20–30 proc.

Dla Warszawy i innych dużych miast regionu oznacza to potencjalnie wyższe rachunki dla gospodarstw domowych. Dodatkowo wiąże się to z presją na rząd, by rozważyć dodatkowe interwencje rynkowe lub subsydia dla najbardziej narażonych grup odbiorców.

BA/S