• Anulowanie zamówienia na łatwo psujące się produkty rolne na mniej niż 30 dni przed dostawą może naruszać przepisy;
• Rolnik może zgłosić sprawę do Prezesa UOKiK;
• Zakaz wynika z ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej;
• Przepisy mają chronić producentów przed przerzucaniem ryzyka handlowego przez silniejszych odbiorców.

W przypadku owoców, warzyw czy innych szybko psujących się produktów nawet kilkudniowe opóźnienie lub rezygnacja z odbioru może oznaczać poważne straty finansowe. Producent często nie ma już możliwości znalezienia nowego odbiorcy, a cały nakład pracy i poniesione koszty mogą okazać się nie do odzyskania.

Dlatego ustawodawca wprowadził przepisy mające chronić rolników przed sytuacjami, w których silniejszy kontrahent jednostronnie wycofuje się z wcześniej uzgodnionych dostaw.

Jak przypomina „Tygodnik Rolniczy”, ustawa z 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej przewiduje, że anulowanie zamówienia na łatwo psujące się produkty rolne lub spożywcze w terminie krótszym niż 30 dni przed planowaną dostawą może zostać uznane za praktykę naruszającą przepisy.

Jak wyjaśnia dr hab. Aneta Suchoń, prof. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, nie każda rezygnacja z zamówienia będzie automatycznie niezgodna z prawem. Znaczenie mają przede wszystkim okoliczności sprawy oraz charakter produktu.

Jeżeli jednak nabywca odwołuje zamówienie na łatwo psujące się produkty w okresie krótszym niż 30 dni przed planowaną dostawą, producent może zawiadomić Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Jak wynika z przepisów, UOKiK może prowadzić postępowania dotyczące nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej pomiędzy dostawcami produktów rolnych i spożywczych a ich odbiorcami.

Regulacje obowiązujące od 2021 roku wdrażają do polskiego prawa rozwiązania wynikające z unijnej dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności.

Ich celem jest ograniczenie sytuacji, w których duże sieci handlowe lub inni silni odbiorcy przerzucają ryzyko prowadzenia działalności na producentów rolnych. W praktyce dotyczy to między innymi jednostronnego odwoływania zamówień, opóźniania płatności czy narzucania niekorzystnych warunków współpracy.

W przypadku owoców miękkich, warzyw czy innych produktów o krótkim terminie przydatności skutki nagłego anulowania dostawy mogą być szczególnie dotkliwe, ponieważ sprzedaż takiego towaru innemu odbiorcy w krótkim czasie często okazuje się niemożliwa.

Jak przypomina „Tygodnik Rolniczy”, rolnik, który uważa, że padł ofiarą nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej, może przekazać informacje do Prezesa UOKiK.

Urząd analizuje zgłoszenia i – jeśli stwierdzi przesłanki naruszenia przepisów – może wszcząć postępowanie wobec przedsiębiorcy. Celem takich działań jest nie tylko ochrona konkretnego producenta, ale również ograniczenie praktyk, które mogą zaburzać uczciwe funkcjonowanie rynku rolno-spożywczego.

Dla wielu producentów owoców i warzyw świadomość istnienia takich przepisów może mieć istotne znaczenie. Zwłaszcza w sezonie zbiorów, kiedy nawet jedna anulowana dostawa potrafi oznaczać utratę znacznej części przychodów gospodarstwa.