Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, salı ve çarşamba günleri Libya’yı ziyaret etti; hem Türkiye’nin diyaloğunu hiç kesmediği batı tarafıyla, hem de bir zamanlar “terörist” dediği doğudaki General Halife Hafter ile görüştü. “Tek Libya” mesajı vererek, “Doğu ve batının birleşmesine büyük destek var” dedi. Bu ziyaret, iktidar çevrelerince “Türkiye yeni bir oyun kuruyor” sözleriyle yorumlandı.

Emekli büyükelçi, YENİ Parti İstanbul Milletvekili Namık Tan, Fidan’ın Libya ziyaretini Cumhuriyet’e analiz etti. Tan, “Türkiye'nin Libya'da çarpışmakta olan taraflar arasında arabulucu konumda olması bizce pozitif, fakat biraz geç kalınmış bir tutum. Türkiye, önceki yıllarda çatışmada net bir taraf olmak yerine arabuluculuk girişimlerine daha erken başlasaydı, bugün Libya'da iç savaş daha erken sonlandırılabilir, Türkiye'nin de bölgede etkinliği daha erken artabilirdi. Aslında, Türkiye'nin çatışmanın başlangıcında dünya kamuoyunun ezici çoğunluğunun meşru kabul ettiği batı Libya'yı destekleme kararı doğruydu. Ancak, AKP hükümeti destek kararını abartarak Libya'da çatışma bölgesine Türk Silahlı Kuvvetleri unsurlarını gönderecek kadar ileri gitti ve çatışmanın neredeyse doğrudan tarafı oldu. Şimdi ise bu tutumun ne Türkiye'ye fayda getireceğini ne de barış içinde birleşik bir Libya'nın yolunu açabileceğini idrak etmiş olacaklar ki, arabulucu rolünü üstlendiler” dedi.

Libya’nın batısına olan desteğin arka planına ve sonuçlarına değinen Tan, “AKP, Arap Baharı’ndaki tartışmalı politikasının bir devamı olarak Fayiz es-Serrac Hükümetini kendisine ideolojik olarak yakın gördüğünü söylemekten çekinmiyordu. Mesele elbette bundan ibaret değildi ve zengin kaynaklara sahip Libya ile yakın ilişkiler kurmak elbette AKP hükümetinin arzu edeceği bir seçenekti. Öte yandan, dış politikada sürekli İhvancılara öncelik verme ısrarı sonucu Türkiye, 10 yıldan fazla bir süre boyunca Mısır'la ilişkilerini askıya aldı” ifadelerini kullandı. Mısır’ın bu yüzden Yunanistan ve Güney Kıbrıs’la ilişkilerini derinleştirdiğini, Türkiye’nin bundan zarar gördüğünü ifade ederek, Mısır’ın Mekke Anlaşması’na katılmamasında da geçmişteki bu hatıraların payı olabileceğini söyledi.

Tan, “Libya konusunda, AKP hükümetinin bugünkü görünümü, uzun vadeli yapılmayan planların, günlük izlenimlere göre verilen dürtüsel kararların size kısa zamanda ne kadar zemin kaybettirebileceğinin açık örneğini teşkil ediyor. İktidar medyasının, Türkiye'nin Libya ve bölgesi üzerinde ‘oyun kurduğu’ iddiaları, içi boş hamasi söylemlerden ibaret. Biraz önce değindiğim üzere AKP hükümetinin gerek ideolojik takıntıları gerek ani taraf değiştirmeleri, dış dünyadaki muhataplarınca da iyi biliniyor. Örneğin bugün meşru Libya Hükümetinin Başbakanı Abdülhamid Dibeybe'nin, selefi Serrac'ın dönemine kıyasla Türkiye'ye daha temkinli yaklaştığını gözlemliyoruz. Çatışmada net şekilde taraf olmuşken AKP hükümetinin birden arabulucu pozisyona soyunmuş olması, büyük ihtimalle hem Dibeybe hem doğuda General Halife Hafter'in cephesi tarafından şüpheyle karşılanıyor” sözlerini sarf etti.

Tan, iktidar medyasında Türkiye ile Libya arasında büyük çapta güvenlik, savunma sanayii ve enerji işbirliği olacağı iddialarının dile getirildiğini söyleyerek, “Bunlar gerçeği yansıtmıyor. Çok değil yalnızca 6 ay önce Dibeybe Hükümeti, Libya'nın en büyük yerli petrol tedarik şirketi Waha'nın Fransa'dan Total ve ABD'den ConocoPhilips firmaları ile 20 milyar dolarlık dev bir anlaşma imzaladığını ilan etti. Şimdi iktidar medyasına sormak lazım: Libya'da büyük anlaşmalar imzalayacağını iddia ettiğiniz petrol şirketlerimiz nerede? Libya karasularında sondaj yapacağını iddia ettiğiniz gemilerimiz nerede?” diye konuştu.

Libya’da 2011’de Muammer Kaddafi’nin devrilmesinden bu yana siyasi istikrar sağlanamadı. 2014’te yapılan seçim sonucu ülke fiilen ikiye bölünürken, General Halife Hafter doğuyu kontrol altına aldı. Hafter’in askeri gücü ‘Libya Ulusal Ordusu’ Bingazi’de, siyasi dayanağı olan Temsilciler Meclisi Tobruk’taydı. Batı’da ise Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH), başkent Trablus’ta yer alıyordu. 2019’da Hafter Trablus’a saldırırken, Rusya, Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri Hafter’i destekledi. Türkiye ise Hafter’in saldırılarına karşı UMH’ye siyasi ve askeri destek verdi. Trablus harekâtı Hafter için başarısızlıkla sonuçlanırken, 2020’de ‘çözüm’ için uzlaşıldı. 2021’de geçici bir Milli Birlik Hükümeti kuruldu. Ancak aradan geçen yıllarda ülkenin iki yakası birleşmedi. Türkiye 2025’te, Halife Hafter’in oğlu Saddam Hafter’i Ankara’da konuk etti. Hafter cephesi ile normalleşmenin arkasında Türkiye’nin Mısır ile normalleşmesinin olduğu görüşü uzmanlarca dile getirildi.