Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Wiedeńskiego rzucają nowe światło na niezwykłe zdolności psów. Okazuje się, że czworonogi nie tylko potrafią rozpoznać ludzki uśmiech, ale także odróżniają gniew, smutek i strach na podstawie wyrazu twarzy człowieka. Skany psich mózgów wykazały, że emocje ludzi aktywują u zwierząt konkretne obszary mózgu, co może całkowicie zmienić nasze postrzeganie relacji z domowymi pupilami.

Zdjęcie ilustracyjne /Shutterstock

Przez lata właściciele psów przekonywali się, że ich pupile doskonale wyczuwają nastroje domowników. Teraz naukowcy potwierdzili, że nie jest to jedynie subiektywne wrażenie. Badacze z Zakładu Neuroobrazowania Porównawczego Psów w Katedrze Poznania, Emocji i Metod Psychologii Uniwersytetu Wiedeńskiego przeprowadzili pionierskie badania, wykorzystując funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI) do analizy pracy psich mózgów w czasie, gdy zwierzęta oglądały zdjęcia ludzkich twarzy.

Wyniki eksperymentu opublikowane w prestiżowym serwisie iScience nie pozostawiają wątpliwości: psy potrafią rozróżniać nie tylko radość, ale również gniew, smutek i strach na podstawie wyrazu twarzy człowieka.

Ludzie są świetni w wychwytywaniu niuansów wyrazu twarzy. Psy podobnie. Badając ich mózgi, możemy zrozumieć, jak przystosowały się do niezwykłego społecznego i emocjonalnego rozumienia ludzi - podkreśla pierwszy autor badania, dr Raul Hernandez-Perez.

Uśmiech człowieka wywołuje wyjątkową reakcję w psim mózgu

Szczególną uwagę naukowców przykuł ludzki uśmiech. W trakcie eksperymentu osiem psów oglądało zdjęcia nieznajomych osób o radosnym lub neutralnym wyrazie twarzy. Okazało się, że widok uśmiechniętej osoby aktywował w psich mózgach dwa kluczowe obszary: płat skroniowy i jądro ogoniaste. 

Jądro ogoniaste odpowiada za podejmowanie emocjonalnych decyzji oraz planowanie i kontrolę ruchów, natomiast płat skroniowy jest związany ze słuchem, rozumieniem mowy, pamięcią oraz rozpoznawaniem twarzy i przedmiotów.

Aktywność w jądrze ogoniastym sugeruje, że szczęśliwe twarze ludzi mogą mieć dla psów znaczenie emocjonalne - wyjaśnia główna autorka pracy, dr Laura Cuaya.

Psy rozpoznają nie tylko radość, ale i negatywne emocje

W kolejnej fazie badania naukowcy sprawdzili, jak psy reagują na inne emocje wyrażane przez ludzi. Dwunastu czworonogom pokazano zdjęcia twarzy wyrażających radość, gniew, strach i smutek. Analiza aktywności mózgów przy użyciu sztucznej inteligencji wykazała, że psy nie reagują w ten sam sposób na negatywne emocje, co na radość. Sieć neuronowa łącząca korę skroniową z jądrem ogoniastym aktywowała się wyłącznie w odpowiedzi na uśmiech.

Co więcej, psy potrafiły rozróżnić strach od gniewu i smutku, co stanowi pierwsze tego typu odkrycie. Autorzy badania podkreślają jednak, że nie oznacza to, iż psy doświadczają tych emocji tak samo, jak ludzie, a jedynie, że są w stanie je rozpoznać. W codziennych sytuacjach psy korzystają także z innych wskazówek, takich jak mowa ciała, ton głosu czy zapach.

Ewolucja psich zdolności społecznych

Badacze zwracają uwagę, że zdolność psów do rozpoznawania ludzkich emocji jest efektem tysięcy lat wspólnej ewolucji. 

Porównując ludzi z naczelnymi, przyglądamy się zdolnościom, które mogliśmy odziedziczyć po wspólnym przodku. W przypadku psów sytuacja wygląda inaczej. Podążały one zupełnie inną ścieżką ewolucyjną, jednak dzięki udomowieniu rozwinęły zdolności społeczne niezbędne do rozumienia ludzi - podkreśla dr Cuaya.

Wszystkie psy biorące udział w badaniu były zwierzętami domowymi. Naukowcy zaznaczają, że czworonogi żyjące na wolności, takie jak bezdomne czy zdziczałe psy, mogą zupełnie inaczej przetwarzać sygnały wysyłane przez ludzi.

Odkrycia naukowców z Uniwersytetu Wiedeńskiego otwierają nowe możliwości zrozumienia relacji między człowiekiem a psem. Badacze planują kolejne eksperymenty, by dowiedzieć się, jak psy integrują różne sygnały mózgowe i w jaki sposób przetwarzają te same emocje, co ludzie.

Chciałabym, aby ludzie postrzegali psy jako istoty zdolne do odczuwania emocji. Ewolucyjnie rozwijały się one razem z nami, aby rozumieć naszą mimikę i współpracować z człowiekiem. Uświadomienie sobie tego może zmienić sposób, w jaki się z nimi komunikujemy i jak się nimi opiekujemy – dodaje dr Cuaya.