Honderden aan Nederlandse universiteiten verbonden wetenschappers publiceerden de afgelopen drie jaar artikelen met daarin verwijzingen naar bronnen die niet bestaan. Dat blijkt uit een woensdag gepubliceerd onderzoek van De Groene Amsterdammer en de Data School van de Universiteit Utrecht.

Het onderzoek richtte zich op meer dan honderdduizend artikelen die in wetenschappelijke tijdschriften werden gepubliceerd. In totaal doken ruim 748 zogenoemde ‘spookreferenties’ op, verspreid over 208 artikelen.

Opmerkelijk ook is de toename in het aantal spookreferenties in de afgelopen jaren. In 2023 bevatte nog een op 3.700 artikelen een verwijzing naar een niet bestaande publicatie, aldus De Groene Amsterdammer. Inmiddels zou dat bijna een op de 200 zijn.

Die toename valt samen met de opkomst van kunstmatige intelligentie en grote taalmodellen. De stijging in het aantal spookreferenties begint rond december 2023, dat is iets meer dan een jaar na de introductie van ChatGPT, op 30 november 2022. Het groeiende spookreferentie-fenomeen duidt op „onzorgvuldig gebruik” van kunstmatige intelligentie door wetenschappers, aldus De Groene Amsterdammer.

Het merendeel van de artikelen die refereren aan niet bestaand onderzoek verschijnt in goed aangeschreven wetenschappelijke tijdschriften. Uitgevers van deze publicaties zeggen tegen De Groene hard te werken aan maatregelen hiertegen. Elsevier, de grootste wetenschappelijke uitgever ter wereld, zou zijn ‘integriteitsteam’ hebben uitgebreid van minder dan tien naar meer dan honderd medewerkers.