• Rozwój płatności bezgotówkowych sprawił, że wielu sądziło, iż gotówka straci na znaczeniu.
• W czasach niepewności rośnie jednak zainteresowanie fizycznymi pieniędzmi, które dla wielu stają się najbezpieczniejszą formą zabezpieczenia.
• Dlatego banki centralne coraz częściej rekomendują posiadanie zapasu gotówki w domu.

Cyfryzacja finansów postępuje w szybkim tempie, ale gotówka wciąż odgrywa kluczową rolę w gospodarce. Z raportu Europejskiego Banku Centralnego "Keep calm and carry cash" wynika, że mimo spadku udziału gotówki w codziennych transakcjach, jej ogólna wartość w obiegu systematycznie rośnie. To zjawisko określane jest jako "paradoks banknotów" - korzystamy z nich rzadziej, ale jednocześnie nie chcemy z nich rezygnować.

Jak wskazuje ECB, prawdziwe znaczenie gotówki ujawnia się w momentach kryzysowych. Analizy obejmujące wydarzenia takie jak kryzys finansowy z 2008 roku, pandemia COVID-19, wojna na Ukrainie czy blackout na Półwyspie Iberyjskim w 2025 roku pokazują wyraźny schemat: w chwilach niepewności ludzie masowo wypłacają pieniądze z banków.

Potwierdzają to także najnowsze wydarzenia. W obliczu napięć na Bliskim Wschodzie i obaw o eskalację konfliktu, bank centralny Szwecji zalecił obywatelom trzymanie rezerw gotówki - około 1000 koron na osobę. Jak podaje PAP, podobne rekomendacje pojawiają się również w innych krajach Europy, gdzie sugeruje się posiadanie środków na co najmniej 72 godziny funkcjonowania bez dostępu do bankowości elektronicznej.

Władze w Holandii, Austrii i Finlandii sugerują posiadanie od około 70 do 100 euro na osobę lub kwoty pozwalającej pokryć niezbędne potrzeby przez około 72 godziny. Niektóre państwa, takie jak Finlandia, rozważają nawet wprowadzenie "odpornych na zakłócenia" bankomatów, które zapewniałyby dostęp do gotówki w przypadku awarii systemów cyfrowych - wskazuje Europejski Bank Centralny w raporcie "Keep calm and carry cash".

Powody są konkretne. W sytuacjach kryzysowych może dojść nie tylko do paniki na rynkach, ale też do zakłóceń infrastruktury - cyberataków czy awarii sieci. Przykładem są blackouty w Hiszpanii i Portugalii, kiedy płatności kartą przestały działać, a zakupy mogli zrobić wyłącznie ci, którzy mieli przy sobie gotówkę.

Eksperci ECB podkreślają, że gotówka ma unikalne cechy:

• jest fizyczna,
• działa offline,
• jest powszechnie akceptowana.

Dlatego pełni funkcję nie tylko środka płatniczego, ale też narzędzia bezpieczeństwa w sytuacjach nadzwyczajnych.

W Polsce temat również zyskuje na znaczeniu. W kontekście napiętej sytuacji geopolitycznej i rosnących zagrożeń cybernetycznych coraz częściej podkreśla się, że gotówka może być jedynym dostępnym środkiem płatności w sytuacji poważnych zakłóceń.

Jesteśmy krajem frontowym, a gotówka pełni rolę, której nic nie może zastąpić w sytuacji ataku cybernetycznego. Kiedy obejmie on wszystkie formy płatności bankowych, wtedy pozostaje tylko gotówka - przypomina słowa prezesa NBP Adama Glapińskiego Portal Samorządowy.

Choć przyszłość finansów należy do technologii, doświadczenia ostatnich lat pokazują jasno: w chwilach kryzysu to właśnie tradycyjny pieniądz wraca do łask.

©

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin